HAC VE UMRE
TEMETTÜ HACCI NASIL YAPILIR?
Nizameddin İbrahimoğlu
Hitit Üniversitesi
Not: Hac üç şekilde yapılır: İfrat, Kiran ve Temettü. Ancak Türkiye’de genellikle üçüncüsü tercih edilir.
Mikâttan önce:
- Tırnaklar kesilir.
- Koltuk altı ve kasık temizlenir.
- Gusledilir; olmazsa abdest alınır.
- Erkek, ihramla örtünür. (Kadın elbisesini çıkarmaz.)
- Baş açık ve ayaklar çıplak olur.
Not: Şayet Mekke’ye gidilirse mikâttan önce sünnet olan umre yapılır.
Bunu yerine getirmek için genellikle havaalanında abdest alındıktan sonra ihram elbisesi giyilir veya Mekke’ye indikten sonra umre mescitlerine gidilerek orada ihram elbisesi giyilmelidir.
İhram elbisesi giyerken nelere önem verilir?
- İhram elbisesini giymek için niyet edilir.
- İki rekât ihram namazı kılınır. İlkinde Kâfirin, ikincisinde ise İhlâs suresi okunur.
İhrama girerken Kâbe görünene kadar telbiye duası (Lebbeyk Allahümme lebbeyk, lebbeyke lâ şerike leke lebbeyk, innel hamde ve’n-ni’mete leke ve’l mülk lâ şerike lek) söylenir.
(لبيك اللّهم لبيك ، لبيك لا شريك لك لبيك ، إنّ الحمد والنّعمة لك والمُلك لا شريك لك)
Ve tehlil (La ilahe illalahu vahdehu la şerike leh lehul mulku velehul hamdu yuhyi ve yumiti ve huve ala kulli seyin kadir) söylenir.
(لا إله إلاّ الله وحده لا شريك له، له المُلك وله الحمد وهو على كل شيءٍ قدير)
Bunlarla birlikte salâvat-ı şerife getirilir.
- İhram elbisesini giydikten sonra umreye niyet edilir.
Umre nasıl yapılır?
Hacer-i esved’den başlayarak 7 kez tavaf yapılır. Her tavafın sonunda şu dua okunur:
(Rabbenâ âtinâ fiddünyâ haseneten ve fil âhireti haseneten ve kınâ azâbennâr. Birahmetike yâ Erhamerrâhimin) (ربّنا آتنا في الدّنيا حسنة وفي الآخرة حسنة وقنا عذاب النّار)
- Hacerü’l-esved’e ulaşıldığında şu söylenir: Bismillahi vallahu ekber. بسم الله والله أكبر
- Sonra Mültezim duası okunur ve Makam-i İbrahim’in arkasında iki rekât tavaf namazı kılınır ve duası yapılır.
- Sonra zemzem suyu içilir ve duası okunur.
- Sa’y niyeti yapılır. Safa ve Merve arasında 7 kez sa’y yapılır; son olarak Merve’de biter.
- Saç tıraşı ve diğer temizlikler yapılır ve ihram elbisesi çıkarılır. Bu umre, umre mescitlerine gidilerek ve yeniden ihram elbisesi giyilerek birkaç kez tekrarlanabilir. Veya boş zamanlarda her an 7 kez tavaf yapılır. Bu da 8 Zilhicce’ye, yani Arafat’tan bir gün önceye kadar yapılır.
TEMETTÜ HACCI NASIL YAPILIR?
Mikât sınırında:
İhramın sünneti olarak iki rekât nafile namaz kılınır. Yalnız hac için niyet edilir ve telbiye söylenir. Böylece ihrama girilmiş olunur.
İhramdan sonra: İhramdan çıkıncaya kadar ihramlıya yasak olan işlerden sakınılır. Tekbir, tehlil, salâvat-ı şerife ve telbiye söylenerek yola devam edilir.
Mekke-i mükerremede:
- Gusledip veya abdest alıp Harem-i şerife giderek “kudüm tavafı” yapılır. Bu sünnettir.
- Tavaftan sonra iki rekât tavaf namazı kılınır.
- Zemzem içilir; üstüne, başına dökmek iyi olur.
- Safâ ile Merve arasında umrenin sa’yi yapılır. Sonra saçın en az dörtte biri veya tamamı kesilir yahut kısaltılır. Böylece ihramdan çıkılmış olur.
- İhramsız olarak Mekke’de kalınır. İstenildiği kadar “nafile tavaf” yapılabilir.
Terviye günü (8 Zilhicce):
Terviye günü hac için niyet edilip telbiye söylenerek yeniden ihrama girilir. Sabah namazı Mekke’de kılınıp Mine’ye çıkılır. Arife günü sabah namazını müteakip Arafat’a hareket edilir.
9 Zilhicce günü Arafat’a gidilir. Güneşin doğuşundan batışına kadar orada kalınır. Öğle ve ikindi namazı birleştirilir ve iki hutbe dinlenir. Her fırsatta telbiye, tespih, tekbir, tehlil ve salâvat okunur, dualar yapılır. En iyi dualar şunlardır:
- Salâvat-ı şerife (100 defa).
- İhlâs suresi (100 defa).
(La ilahe illalahu vahdehu la şerike leh lehul mulku velehul hamdu yuhyi ve yumiti ve huve ala kulli şeyin kadir) (100 defa).
(لا إله إلاّ الله وحده لاشريك له ، لهُ المُلك وله الحمد يُحيي ويُميت بيده الخير وهو على كلّ شيء قدير).
Not: Güneş batmadan Arafat’tan ayrılmamalı. Güneş battıktan sonra, akşam namazı kılınmadan Müzdelife’ye hareket edilir.
Öğleden sonra Müzdelife’de vakfe yapılır ve dualar okunur. Gece Müzdelife’de kalınır. Şeytan taşlamak için en az 70 taş toplanır. Akşam ve yatsı namazı cem-i tehir ile kılınır. Sabah namazından sonra oradan ayrılınır.
Mine’ye gidilir ve orada 2–3 gün kalınırsa iyi olur. Güneş çıktıktan sonra şeytan taşlamaya gidilir. Şayet Mine’de yatılırsa bayramın 4 günü de taşlama yapılır. Eğer yatılmadı ise bayramın 3. gününe kadar yapılır.
10 Zilhicce bayramın ilk günüdür ve şunlar yapılır:
- Bayramın 1. günü sadece büyük Akabe cemresine [büyük şeytana] 7 taş atılır.
- Bayramın 2. günü küçük, orta ve büyük şeytana sırayla 7’şer taş atılır.
Bayramın 3. ve 4. günü de tekrarlanır. Her taş atıldığında şu dua okunur:
Bismillah, Allahu Ekber rağmen li’ş-şeytani ve hizbih (بسم الله، الله أكبر، رغماً للشيطان وحزبهِ)
Bir de şunlar yapılır:
- Vacip olan şükür kurbanı kesilir. Kurbanlık hayvan bulunmaması veya alınamaması sebebiyle kesilemezse, Zilhicce’nin yedi, sekiz ve dokuzuncu günlerinde ve bayramdan sonra yedi gün daha oruç tutulması lazım olur. Hepsi on gün olur.
- Kesildikten sonra tıraş ve temizlik yapılır. Saçlar tamamen kesilir veya kısaltılır.
- Ziyaret tavafı 7 kez yapılır; sonra Safa ile Merve arasında 7 kez sa’y yapılır.
- Böylece ihramdan çıkılmış olur.
Minâ’dan dönünce:
Veda tavafı yapılır. Beytullah’a karşı durup zemzem içilir. Yüz ve baş yıkanır. Sonra Kâbe-i şerifin yüksek eşiği öpülür.
Nizameddin İBRAHİMOLU