الألغَاز في اللّغة العَربيّة
الألغَاز في اللّغة العَربيّة (الحَزّورة)
ARAPÇADA BİLMECE VE BULMACALAR
د. نظام الدّين إبراهيم أوغلو
باحث أكاديمي تركماني ـ تركيا
الجواب سَتجده في نهاية الحزّورات.
Not: Cevabını bilmecenin sonunda bulabilirsin.
مَا هُوَ الشَّيء الَّذي إذَا اَفْرَغْتَهُ كَبُرَ؟
Boşalttığında büyüyen şey nedir?
مَا هُوَ الشَّيء الَّذي إذَا زَرَعَهُ الفَلاّحُ يَكُونُ أبْيَضاً وَنَصنعُ منه المَلابس؟
Çiftçi ektiği zaman beyaz olan ve kendisinden elbiseler yaptığımız şey nedir?
مَا هما السَّائِلان المُختلفان في الألوان، ولا يَختلطان، وفي نفس المكان؟
Aynı mekânda bulunan, renkleri farklı olan ve birbirine karışmayan iki sıvı nedir?
مَا هُوَ الشَّيء الَّذِي شَكلهُ كُروي، أخْضَر، وداخِلهُ أحمر مُنقّط بأسود؟
Şekli yuvarlak ve rengi yeşil; içi kırmızı ve siyah noktalı olan şey nedir?
مَا هُوَ الشَّيء الَّذِي لهُ أَسْنَانٌ بِدُونِ فَمٍ، ويستعملُه البنات أكثر من الرِّجال؟
Kızların erkeklerden daha çok kullandığı ve dişleri olup ağzı olmayan şey nedir?
مَا هُوَ الشَّيء الَّذِي لونُه أبيض وطَعمهُ حُلو ويَذوب في الماء؟
Rengi beyaz, tadı tatlı ve suda eriyen şey nedir?
مَا هُوَ الشَّيء الَّذِي طَعمهُ ألذُّ من العَسل ووزنُهُ أثقل من الحَديد؟
Demirden ağır ve baldan daha tatlı olan şey nedir?
مَا هُوَ الشَّيء الَّذِي إذا رَميتَهُ من السَّطحِ لا يَنْكَسِر، وإذا رَميتَهُ إلى البَحر يَنْكَسِر؟
Çatıdan attığında kırılmayan ve denize attığın zaman kırılan şey nedir?
مَا هُوَ الشَّيء الَّذِي إذا أُخرج من البَحرِ يكون مثل البَّلور (كرِيستال) الأبيض، وإذا أُرجع ذابَ؟
Denizden çıkarıldığında beyaz kristal gibi olan, onu geri çevirdiğinde (denize atıldığında) eriyen şey nedir?
مَا هُوَ الشَّيء الَّذِي إذا وضَعتَ فيهِ الخِيار (القِثّاء) أو بعض الخُضر، تجده بعد فترة مُخلاّلاً (طُرشيّاً)؟
Hıyar veya bazı sebzeleri kendisine koyduktan bir süre sonra turşu yapan şey nedir?
مَا هُوَ الشَّيء الَّذِي في وَجْهه عَقربٌ لا يلسَع، ويَسيرُ دون استراحة؟
Akrebi olan fakat sokmayan ve durmadan yürüyen şey nedir?
مَا هُوَ الشَّيء الَّذِي طَعمُه لذيذٌ ودَمُه حَلالٌ، نِصفُه بدرٌ، وإذا قَسّمته صارت أهلة (اشتريت في السّوق واحداً وأصبح في البيت ألفاً)؟
Tadı leziz, kanı helal, yarısı dolunay ve onu kestiğin zaman yemeye hazır olan şey nedir? (Çarşıdan aldım bir tane eve geldim bin tane?)
مَا هُوَ الشَّيء الَّذِي ليس بكائن، ولكَنّه صَديقٌ عَزيزٌ مؤنِسٌ لا يَعرِفُ إلاّ العَطاء؟
Canlı olmayan, cana yakın ve değerli bir dost olan ve vermekten başka bir şey bilmeyen şey nedir?
مَا هُوَ الشَّيء الَّذِي يَظهر في النّهار ويَختفي في اللّيل ويَملأُ الأرضَ ضِياءً ودِفئاً؟
Gündüz ortaya çıkan, gece gizlenen ve aydınlık ve sıcaklığıyla yeri dolduran şey nedir?
مَا هُوَ الشَّيء الَّذِي يّظهر في اللّيل ويَختفي في النّهار ويَملأُ الأرضَ نُوراً وأمناً؟
Gündüz gizlenen, gece ortaya çıkan, ışık ve güveniyle yeri dolduran şey nedir?
مَا هُوَ الحَيوان الذي لهُ خُرطومٌ طَويلٌ وذيلٌ قَصيرٌ؟
Hortumu uzun, kuyruğu kısa olan hayvan hangisidir?
مَا هُوَ الحيوان الذي له عُنقٌ طَويلٌ ورأسٌ صَغيرٌ؟
Boynu uzun, kafası ufak olan hayvan hangisidir?
مَا هُوَ الطّير الَّذِي يَخْرُجُ في اللّيل وله عَينان لا تُرى؟
Gece ortaya çıkan ve gözleri görmeyen kuş hangisidir?
مَا هُوَ الحَيوان الذي إذا فكَّرَ يُقال لَهُ فيلْسُوف؟
Düşündüğü zaman kendisine filozof denilen hayvan hangisidir?
مَا هُوَ الشَّيء الَّذِي يتغيّر لونُهُ من أخضر إلى أسود ثمّ قَهوائي؟
Rengi yeşilden siyaha ve sonra kahverengiye dönen şey nedir?
مَا هما الشّيئان اللّذان لا يَشْبَعَان؟
Doymayan iki şey nedir?
مَا هِيَ الأَشْيَاء الثّلاثة التي يكون أحسنها العَتيقُ؟
Eskisi iyi olan üç şey nedir?
مَا هُوَ الشَّيء الَّذِي لهُ أرْبَعُ أَرْجُلٍ ولكنْ يُجلَسُ عليهِ؟
Dört ayağı olan fakat üzerine oturulan şey nedir?
مَا هُوَ الشَّيء الَّذِي يشبه الكُرةَ وله سبعة ثقوب؟
Topa benzeyen ve yedi deliği olan şey nedir?
مَا هُوَ الشَّيء الَّذِي ليس له عقل ولا أيدٍ، ولكنّه يفتحُ الأبواب؟
Aklı ve eli olmayan fakat kapıları açan şey nedir?
مَا هُوَ الشَّيء الَّذِي في اللّيل كالفوانيس وفي النّهار لا شيء؟
Gece, lambalar gibi olan fakat gündüz bir şey ifade etmeyen şey nedir?
مَا هُوَ الشَّيء الَّذِي إذا لَمَسته لا تستطيع أن تَلِبسَه، وإذا لَبِسته لا تستطيع أن تَلْمِسَهُ؟
Dokunduğunda giyemediğin, giydiğinde dokunamadığın şey nedir?
مَن الَّذِي يخلع القُبَّعَةَ كَثيراً؟
En çok şapka çıkaran kişi kimdir?
مَا هُوَ الفَرْقُ بين الرَجال والنِّساء في السَّمع والنُّطق؟
Dinleme ve konuşma bakımından erkeklerle bayanlar arasındaki fark nedir?
حافِلَةٌ فِيهَا سَبْعَةُ رُكَّابٍ وأنت سائِقها. في المَوقف الأول نزَل ثَلاثةٌ وصَعد اثنان، وفي المَوقِف الثاني نزَل سِتة وصَعد أربعة، وفي المَوقِف الثَّالث نزَل اثنان وصَعد واحدٌ، فَمَا البَاقِي؟
Yedi yolcusu olan bir otobüs var ve sen de şoförsün. Birinci durakta üç kişi iniyor, iki kişi biniyor, ikinci durakta altı kişi iniyor ve dört kişi biniyor, üçüncü durakta ise iki kişi iniyor ve bir kişi biniyor. Otobüste kaç kişi kaldı?
الجَواب: Cevaplar
| العربية | التركية |
|---|---|
| 1ـ الأَرْضُ. | Yer |
| 2ـ القُطُن. | Pamuk |
| 3ـ البَيض. | Yumurta |
| 4ـ البِطِّيخ. | Karpuz |
| 5ـ المِشْطُ. | Tarak |
| 6ـ السُّكر. | Şeker |
| 7ـ العَسَل. | Bal |
| 8ـ الوّرَق. | Yaprak (kâğıt) |
| 9ـ المِلحْ. | Tuz |
| 10ـ الماء المالِح. | Tuzlu su |
| 11ـ السَّاعة. | Saat |
| 12ـ الرُّمان. | Nar |
| 13ـ الكِتاب. | Kitap |
| 14ـ الشَّمس. | Güneş |
| 15ـ القّمّر. | Ay |
| 16ـ الفِيل. | Fil |
| 17ـ الزُّرافة. | Zürafa |
| 18ـ الخُفاش. | Yarasa |
| 19ـ الفِيل. | Fil |
| 20ـ الشَّاي. | Çay |
| 21ـ طَالِبُ عِلمٍ وطَالِبُ مالٍ. | İlmi ve malı isteyen |
| 22ـ الصَّديق، الخَلُّ، الحَمّامُ. | Dost, sirke, hamam |
| 23ـ الكُرسي. | Sandalye |
| 24ـ الرّأس. | Kafa |
| 25ـ المِفتاح. | Anahtar |
| 26ـ النُّجوم. | Yıldızlar |
| 27ـ الكَفَن. | Kefen |
| 28ـ الحَلاّق. | Berber |
| 29ـ الرَّجُل يَتكلَّم قَليلاً ويَسْمعُ كثيراً، والمَرأة تُحب أن تَتَكَلّم أكثر مِمّا تَسْمَع. | Erkek, az konuşur çok dinler; kadın ise konuşmayı dinlemekten daha çok sever. |
| 30ـ الباقي أربعة أشخاص مع السائق. | Şoförle beraber dört kişi kalır. |
حوار البابا مع الزّاهد أبي يزيد البسطامي
Size Papanın salih kul olan Abu yezit el-Bastami’ye sorduğu bazı sorular:
Sabah namazından sonra, bu gece Hıristiyanların bayramı, abdest al ve onların kilisesine git (şeklinde) bir ses geldi. Ve orada Allah’ın ayetlerini görüp şaşıracaksın. O, onların yanına girdiğinde Papa, Muhammed’in dostlarından biri aramıza girdiği için konuşamayacağını söyledi. Ona, girenin Muhammed’in dostu olduğunu nasıl bildiğini sordular. Bunun üzerine (onları yüzlerindeki secde izlerinden tanırsın) dedi. Bunun üzerine (peygamber efendimizin dostuna) ya çık ya da tabutunu sırtımızda taşırız dediler. Adam, Allah aramızda bir hüküm koymadan ben buradan ayrılmam dedi.
Bunun üzerine Papa, “Sana bazı sorular soracağım, eğer bilmezsen kelleni alırım,” dedi. Adam, “İstediğini sor,” dedi. Bunun üzerine Papa (aşağıdaki soruları) sordu:
- ما هو الوَاحِدْ الذي لا ثانيَ لهُ؟ Tek olan ve kendinden ikincisi olmayan nedir?
- ما هما الاثنان اللّذان لا ثَالِثَ لهُما؟ İki tane olan ve üçüncüsü olmayan nedir?
- ما هي الثَلاثة التي لا رابِعَةَ لهُما؟ Üç tane olan ve dördüncüsü olmayan nedir?
- ما هي الأربَعةُ التي لا خَامِسةَ لهُ؟ Dört tane olan ve beşincisi olmayan nedir?
- ما هي الخَمسَةُ التي لا سَادِسَةَ لهُ؟ Beş tane olan ve altıncısı olmayan nedir?
- ما هي السِّتة التي لا سَابِعة لهُ؟ Altı tane olan ve yedincisi olmayan nedir?
- ما هي السَّبعة التي لا ثَامِنةَ له؟ Yedi tane olan ve sekizincisi olmayan nedir?
- ما هي الثّامِنة التي لا تاسِعةَ له؟ Sekiz tane olan ve dokuzuncusu olmayan nedir?
- ما هي التّاسِعةُ التي لا عاشِرة له؟ Dokuz olan ve onuncusu olmayan nedir?
- ما هي العَشْرَةُ التي تَقبَلُ الزّيادة؟ O şey nedir ki ondur ve onun üzerine ziyade kabul etmez?
- مَنْ هُم أحَدَ عَشَرَ أخَاً؟ On bir kardeş kimlerdir?
- ما هي المُعجِزةُ التي تتكّوَن مِن اثنتا عَشرةَ شيئاً؟ On iki şeyden oluşan mucize nedir?
- ما هو ثَلاثَةَ عَشَرَ شيئاً؟ On üç şey (eşhas) kimlerdir?
- ما هي أربَعَ عَشَرَ شيئاَ؟ On dört olan şey nedir?
- ما هو الشيء الذي يَتنّفس ولا رُوحَ فيهِ؟ Teneffüs eden fakat kendinde ruh olmayan şey nedir?
- ما هو القَبرُ الذي سَارَ بِصاحِبهِ؟ Sahibi ile yürüyen kabir nedir?
- ما الشيء الذي خَلَقَهُ الله واستنكَرَهُ؟ Allah’ın yaratıp çirkin kıldığı şey nedir?
الجَواب: Cevaplar
- اللَّـه / قُل هو الله أحد … Allah/De ki; O, Allah birdir.
- اللّيل والنّهار / وجَعل اللّيل والنّهارَ أيتين… Gece ve gündüz/ (Allah) Gece ve gündüzü iki ayet kıldı.
- أعذارُ مُوسى مع خِضر (ع) / خَرق السّفينة وهدم الجِدار وقتل الصّبي. Hz. Musa ile Hızır (as) arasındaki mazeretler ve olaylar. (Geminin batması, duvarın yıkılması ve çocuğun öldürülmesi)
- الكُتب السّماوية / التَّوراة والزّبور والإنجيل والقرآن. Semavi kitaplar (Tevrat, Zebur, İncil ve Kur’an-ı Kerim).
- الصّلوات الخَمس التي كتبهنَ الله في اليوم واللّيلة. Allah’ın gece ve gündüz (bize) farz kıldığı beş vakit namaz.
- ولقد خَلقنا السّمواتِ والأرضِ وما بينهما في سِتّةِ أيّام. Andolsun biz, gökleri, yeri ve ikisi arasında bulunanları altı günde yarattık.
- خَلقَ سَبعَ سَمواتٍ طِباقَاً. O ki, birbiri ile âhenktar olarak yedi göğü yaratmıştır.
- والملك على أرجائها وَيحمِلُ عَرشَ رَبِّكَ يَومئذٍ ثمانية.. أي (ثمانية صُفوفِ من الملائِكة). Melekler onun (göğün) etrafındadır. O gün Rabbinin Arş’ını, bunların da üstünde sekiz (melek) yüklenir.
- مُعجِزات مُوسى / العَصا، اليد، الضّفادِع، الدَّم، القمل، الطُّوفان، الجّراد، الطَّمس، السّنين. Hz. Musa’nın mucizeleri: Asasının ejderhaya dönüşmesi, elinin bembeyaz olması, bir de kurbağalar, kan, haşere (ağaç kurdu), tufan, çekirge göndermek, yıllarca kuraklık ve mallarını yok etme cezası.
- مَن جَاء بالحَسَنةِ فلهُ عَشرُ أمثالها. Kim bir iyilik yaparsa onun on misliyle karşılık görür.
- إخوَةُ يوسف / إنّي رأيت أحَدَ عَشَرَ كوكباً. Ben (rüyamda) on bir yıldızla güneşi ve ayı gördüm; onları bana secde ederlerken görüm.
- مُعجِزة عيسى / عِندما دعا ربّهُ وفجَّرَ له اثنتا عَشرَةَ عيناً ماءً. Hz. İsa’nın mucizesi: Rabbini çağırdığı zaman (Allah) onun için on iki göz su fışkırttı.
- الأب والأُم و11 إخوة يُوسف. Yusuf’un annesi, babası ve on bir kardeşi.
- تُسبّحُ لهُ السَّمواتُ السَّبعُ والأرضُ ومن فيهنّ. Yedi gök, yer ve bunlarda bulunan herkes O’nu tespih eder.
- والصُّبحِ إذا تَنّفسَ. Ağarmaya başladığında sabaha andolsun.
- حُوت يُونس. Yunus’un balığı.
- إنّ أنكّر الأصواتِ لَصوتُ الحَمير. Muhakkak ki en kötü ses eşek sesidir.
Not: Soruları cevapladıktan sonra Papa ve onunla birlikte tümü Müslüman oluyor.
Nizameddin İbrahimoğlu
Hitit Üniversitesi