انتقل إلى المحتوى
صفحة

تمرينات اللّغة العربية

د. نظام الدين إبراهيم أوغلو حُدّث في 16 سبتمبر 2026 4 دقيقة قراءة

النسخة التركية

تمرينات اللّغة العربية

[Arapça Alıştırmalar]

Arşiv — أرشيف المواضيع — Tıkla — اضغط

Türkçeden Arapçaya Çeviri

ترجمة من اللّغة التركية إلى اللّغة العربية

حياة الإمام محمد بن الحسن الشّيباني

İmam Muhammed Şeybâni Hazretleri

İmam A’zam Ebû Hanife hazretlerinin en meşhur ve en mühim iki talebesinden biri! 135h. yılında Vâsıt şehrinde doğdu. Dedelerinden olan Hürmüz (rahmetullahi aleyh), aynı zamanda hocası İmam A’zam’ın da ceddidir. Bu zatın Hazreti Ömer’i görüp imanla şereflendiği rivayet olunur. Nesebi: Muhammed b. Hasani. Künyesi: Ebû Abdullah’tır. 14 yaşında babası onu büyük hocanın (İmam A’zam) huzuruna götürdü.

İlk karşılaşmalarında hocasına çok önemli bir sual sordu! Ebû Hanife hazretleri, ondaki üstün zekâ ve ihlâsı görünce merak etti: “Kur’ân-ı Kerim’in ne kadarı hıfzındadır?” diye sordu. Başını öne eğerek cevap verdi: “Ancak bir kısmı, Efendim!” O zaman hocası ciddiyetle, “İnşaallah yakında, hepsini ezberlersin.” diyerek hem ilk dersini verdi hem de dua etti. Tam bir hafta sonra, babası ile birlikte tekrar İmam A’zam’ın huzuruna çıkan Muhammed b. Hasan (şeybâni) dedi ki: “Efendim! Emrettiğiniz gibi Kur’ân-ı Kerim’in tamamını ezberledim!” Hocası hem şaşırdı hem sevindi! Bazı ayetleri sordu. Hepsine doğru cevap alınca babasına hitaben, “Ey bahtiyar adam! Oğlunda, üstün bir kabiliyet ve zekâ var! Kendisini ilim tahsiline teşvik et” buyurdu. O da oğlunu İmam A’zam’ın emin ellerine bıraktı!

Tam dört sene hocasından fıkıh (İslâm hukuku) dersleri aldı. Sonra Ebû Hanife hazretlerinin birinci talebesi İmam Ebû Yusuf’tan aynı usulle ilim tahsil edip yüksek derecelere ulaştı! Aynı hocalardan hadis-i şerif dersi de aldığı hâlde onlarla yetinmedi! Yaşadığı Kûfe şehrinden başka yerlere sırf hadis öğrenmek için seyahatler yaptı. Bağdat, Şam, Mekke, Medine ve Irak tarafına gitti. İmam Malik hazretlerinden üç sene ders gördü. Ondan meşhur Muvattâ adlı eserini dinledi. 700 hadis-i şerifi orada hıfzetti.

İmam Muhammed Şeybâni hazretleri varını yoğunu ilim yolunda harcadı. Yakın bir dostuna şöyle söylediği rivayet olunur: “Merhum babamdan, 30.000 dirhem miras kaldı. Bunların yarısını, nahiv (gramer) ve edebiyata (şiire) harcadım. 15.000’ini de, hadis-i şerif ve fıkıh ilimlerine sarfettim!” Öğrendiği bütün ilmi cömertçe yaymıştır. Ondan feyz almaya gelenler o kadar kalabalıktı ki evinde oturacak yer kalmıyordu! Talebeleri şöyle dediler: “Onun ilimmeclisi, Kûfe mescidinde 20 sene devam etti!”

Allahü teâlâ kıyamete kadar “Hak ilmini” mescidlerimizden eksik etmez, inşâallah. Âmin.

www.biyografi.net/kisiayrinti.asp?kisiid=2606

حياة الإمام محمد بن الحسن الشّيباني (15ـ05ـ804)

ترجمة نظام الدّين إبراهيم أوغلو

محاضر في جامعة هيتيت بتركيا

Nizameddin İbrahimoğlu

Hitit Üniversitesi

الإمام محمد الشّيباني أحد أشهر وأهم طالبين لحضرة الإمام الأعظم (أبو حنيفة). ولد في محافظة واسط سنة 135 ه، ومن أجداده هرمز رحمه الله، الذي كان في الوقت نفسه من أجداد أستاذه الإمام الأعظم. ويُروى أن هرمز قد تشرف بالإيمان بالإسلام بعد رؤية سيدنا عمر بن الخطّاب (رض).

نسبه محمد بن حسني، وكنيته عبد الله. عندما بلغ الرابعة عشرة من عمره أخذه والده إلى أستاذه الكبير (الإمام الأعظم). وعند أول لقاء مع أستاذه (الإمام الأعظم) سأله سؤالا هاما، وعندما رأى الإمام أبو حنيفة دهاءه وإخلاصه سأله وهو مهتم به: كم حفظت من القرآن الكريم؟ وقال منحنيا ومطأطئا رأسه أمام الإمام: لقد استطعت حفظ بعض منه يا سيدي. وأجابه أستاذه بجديّة: إن شاء الله ستحفظه كله في أقرب وقت، “وهكذا لقد تلقى أول درس من أستاذه”، وبعده مباشرة دعا له. وبعد مرور أسبوع كامل جاء مع أبيه إلى الإمام الأعظم مرةً أخرى، ومثل أمامه وقال له: يا سيدي، مثلما أمرت لقد حفظت كل القرآن الكريم. فتعجب وفرح أستاذه في آن واحد! فسأله عن بعض الآيات، وعندما تلقى منه الجواب الصّحيح على كافة الأسئلة خاطب والده: يا أيّها الإنسان المحظوظ! إنّ لابنك قابلية وذكاء كبيرين، وحثه على تشجيعه على طلب العلم! ثم سلّم الوالد ابنه إلى يدي الإمام الأعظم الأمينتين.

ودرس عند أستاذه أربع سنوات كاملة، وأخذ منه دروس الفقه (حقوق الإسلام)، وبعد ذلك أخذ الدروس العلمية من أبي يوسف، التلميذ الأول للإمام الأعظم، على نفس المنوال، ووصل إلى درجة عالية من العلم. وعلى الرّغم من أخذه دروس الحديث من أساتذته أنفسهم، إلاّ أنّه لم يكتف بذلك، فسافر إلى خارج الكوفة فقط من أجل تعلم دروس الحديث، ثمّ سافر إلى بغداد وبلاد الشّام ومكة والمدينة ثم أطراف العراق. وأخذ من الإمام مالك دروسا ثلاث سنوات، وأصغى إلى كتابه المشهور الموطأ، وحفظ منه 700 حديثا.

لقد صرف الإمام محمد الشّيباني كل ما عنده من أجل العلم. ويروى عن صديق قريب له أنّه ورث من والده 30.000 درهم، فصرف نصفها على كتب النّحو والأدب والشّعر، وصرف 15.000 درهم على كتب الحديث والفقه. لقد نشر كل ما تعلمه من العلوم دون أن يبخل بها، والأشخاص الذين كانوا يأتونه لأجل أخذ الفيض والبركة منه كانوا كثيرين جدا، حتى أنه لم يبق مكان في البيت يصلح للجلوس. وكان طلاّبه يقولون إنّ مجلسه استمر في مسجد الكوفة عشرين سنة. وندعو الله أن لا يحرمنا من مجالس العلم الحقيقية، إن شاء الله، آمين.

13.05.2005

Nizameddin İBRAHİMOĞLU

Hitit Üniversitesi ÇORUM

مواد ذات صلة